วิธีไหว้ศาลเจ้าในญี่ปุ่น

ศาลเจ้าชินโต (神社, jinja) มีอยู่ทุกหนแห่งในญี่ปุ่น ตั้งแต่ศาลเจ้าขนาดใหญ่ในเกียวโต ไปจนถึงแท่นบูชาหินเล็ก ๆ ที่หัวมุมถนน ใครก็ไปไหว้ได้ไม่ว่าจะนับถือศาสนาใด ไม่มีใครคาดหวังให้นักท่องเที่ยวทำได้สมบูรณ์แบบ แต่การทำตามขั้นตอนพื้นฐานเป็นวิธีง่าย ๆ ในการแสดงความเคารพ และทำให้การมาเยือนรู้สึกครบถ้วนยิ่งขึ้น

1. โค้งที่ประตูโทริอิ

ประตู 鳥居 (torii) คือเส้นแบ่งระหว่างโลกในชีวิตประจำวันกับพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ หยุดก่อนเดินผ่าน แล้วโค้งเล็กน้อย

บนทางเดินเข้า ให้เดินเยื้องไปทางซ้ายหรือขวาเล็กน้อย ตามธรรมเนียมแล้วตรงกลางจะเว้นไว้สำหรับเทพเจ้า

2. ชำระล้างที่อ่างน้ำ

ใกล้ทางเข้าจะมีอ่างหินพร้อมกระบวย เรียกว่า 手水舎 (temizuya) การล้างที่นี่เป็นการชำระล้างเชิงสัญลักษณ์ก่อนเข้าพบเทพเจ้า

1. ถือกระบวยด้วยมือขวา ตักน้ำแล้วราดลงบนมือซ้ายเล็กน้อย
2. เปลี่ยนมือ แล้วราดน้ำลงบนมือขวา
3. เปลี่ยนมือกลับ รินน้ำเล็กน้อยลงในอุ้งมือซ้าย แล้วใช้น้ำนั้นบ้วนปาก ห้ามนำกระบวยแตะริมฝีปากเด็ดขาด บ้วนน้ำเบา ๆ ข้างอ่าง ไม่ใช่ลงในอ่าง
4. ราดน้ำลงบนมือซ้ายอีกครั้ง
5. ตั้งกระบวยขึ้นให้น้ำที่เหลือไหลลงตามด้าม แล้ววางคืนที่เดิม

ใช้น้ำตักเดียวสำหรับทุกขั้นตอน ปัจจุบันอ่างบางแห่งใช้น้ำไหล หรือไม่มีกระบวยด้วยเหตุผลด้านสุขอนามัย ในกรณีนั้นก็แค่ล้างมือใต้น้ำที่ไหลอยู่

3. ถวายเงิน

ที่อาคารหลัก ให้ยืนหน้ากล่องไม้รับเงินถวาย (賽銭箱, saisen-bako) แล้วโยนเหรียญลงไปเบา ๆ จำนวนเท่าไรก็ได้ เหรียญ 5 เยนเป็นที่นิยม เพราะ go-en ออกเสียงเหมือนคำที่หมายถึงความผูกพันที่ดี ถ้ามีกระดิ่งพร้อมเชือกเส้นหนา ให้เขย่าหนึ่งหรือสองครั้งเพื่อบอกให้รู้ว่าคุณมาแล้ว

4. โค้งสองครั้ง ปรบมือสองครั้ง โค้งหนึ่งครั้ง

นี่คือวิธีอธิษฐานมาตรฐานในศาลเจ้าส่วนใหญ่ ชื่อภาษาญี่ปุ่น 二礼二拍手一礼 (nirei nihakushu ippai) อธิบายไว้ตรงตัว

1. โค้งลึกสองครั้ง โดยก้มตัวจากเอว
2. ปรบมือสองครั้ง โดยยกมือไว้ระดับอก
3. ประกบมือไว้ แล้วอธิษฐานหรือกล่าวขอบคุณในใจ
4. โค้งลึกอีกหนึ่งครั้ง

ศาลเจ้าชื่อดังบางแห่งใช้จำนวนต่างออกไป เช่น อิซุโมไทฉะในจังหวัดชิมาเนะใช้การปรบมือสี่ครั้ง ถ้ามีป้ายบอกก็ให้ทำตามป้าย

5. ตอนเดินออก

เมื่อเดินออกผ่านประตูโทริอิ ให้หันกลับไปโค้งเล็กน้อยไปทางอาคารหลักอีกครั้ง

เซียมซี เครื่องราง และตราประทับ

• โอมิคุจิ (おみくじ): ใบเซียมซีกระดาษที่เสียเงินเล็กน้อย ถ้าได้ใบไม่ดี ให้ผูกไว้กับราวหรือเชือกที่จัดไว้ แล้วทิ้งโชคร้ายไว้ที่นั่น
• โอมาโมริ (お守り): เครื่องรางสำหรับการเดินทางปลอดภัย สุขภาพ การเรียน ความรัก และอื่น ๆ เป็นของฝากที่ดี
• เอมะ (絵馬): แผ่นไม้เล็ก ๆ ที่ผู้มาเยือนเขียนคำอธิษฐานแล้วแขวนไว้
• โกชูอิน (御朱印): ตราประทับพร้อมอักษรพู่กันเขียนด้วยมือในสมุดพิเศษ ปกติราคาไม่กี่ร้อยเยน ขออย่างสุภาพที่สำนักงานศาลเจ้า นี่คือบันทึกการมาไหว้ ไม่ใช่ตราประทับสำหรับนักท่องเที่ยว

มารยาทเล็ก ๆ น้อย ๆ

• พูดเสียงเบา และอย่ากินไปเดินไปในบริเวณศาลเจ้า
• ถ่ายรูปกลางแจ้งมักทำได้ อย่าถ่ายภายในอาคารหรือระหว่างพิธี เว้นแต่มีป้ายบอกว่าอนุญาต
• ถอดหมวกเมื่ออยู่หน้าอาคารหลัก

ศาลเจ้ากับวัดดูคล้ายกันเมื่อมองแวบแรก แต่มีธรรมเนียมต่างกัน ดูศาลเจ้าหรือวัด? วิธีแยกความแตกต่าง